LIÊN KẾT

THỐNG KÊ TRUY CẬP

Giữ lửa nghề đan lát truyền thống

Đã bao đời nay, người dân xóm Lũng Muông, xã Hoàng Hải, huyện Quảng Uyên vẫn giữ “lửa nghề” đan lát truyền thống. Trải qua bao thăng trầm, sản phẩm của địa phương đã vươn xa sánh vai với các mặt hàng thủ công mỹ nghệ được ưa chuộng và đem lại thu nhập cho bà con nơi đây.

Ấn tượng ban đầu khi đến xóm Lũng Muông đối với nhiều người là vùng quê yên bình, nơi có những dãy núi cao bao bọc lấy cánh đồng lúa đang rộ chín. Thấp thoáng xa xa có bóng người đang gặt lúa với niềm vui được mùa. Bên cạnh vẻ đẹp mà thiên nhiên ban tặng đó thì từ bao đời nay người dân nơi đây đã duy trì nghề đan lát truyền thống. Những sản phẩm đặc trưng của làng nghề đan lát ở đây đó là nong nia, mẹt, sàng sẩy gạo - những vật dụng gia đình đã gắn bó với người phụ nữ từ thời xa xưa. Những sản phẩm này đều lấy nguyên liệu chính là cây tre, cây vầu, hoặc cây mai được người dân nơi đây tự trồng. Dưới bàn tay cần mẫn, khéo léo của những người thợ đan lát, sản phẩm làm ra đều mang đậm dấu ấn của người lao động nơi núi đá vùng cao này.

Ông Chu Văn Đồ  đang hoàn thiện chiếc nong do chính bàn tay ông đan lát

  Ông Chu Văn Đồ là một trong những bậc cao niên trong làng hàng ngày vẫn cần mẫn đan những chiếc mẹt, sàng để phục vụ nhu cầu gia đình và cũng là để tăng thêm thu nhập. Ông cho biết: công việc này không quá nặng nhọc, cũng không quá khó, bởi vậy mà đây là việc làm rất phù hợp với những người có tuổi như ông. Mặc dù đang là ngày mùa nhưng gia đình ông vẫn tranh thủ thời gian để đan lát. Nhìn đôi bàn tay ông Đồ thoăn thoắt đưa những lát nan vào khung, vừa uốn vừa đan, chẳng mấy chốc chiếc mẹt đã thành hình. Bình quân mỗi ngày ông đan được 2 – 3 chiếc mẹt, đến ngày chợ phiên thì mang đi bán, cũng có người đến tận nhà lấy. Ngoài đan những chiếc mẹt, sàng theo kích thước chung thì ông cũng nhận đan theo kích thước mà khách đặt. Với giá bán dao động từ 50 – 150.000đ/cái. Nhờ vậy cũng có thêm thu nhập cho gia đình.

Ông Chu Văn Đồ cho biết: bản thân ông đan các vật dụng gia đình từ cây mai, cây trúc, cây tre đã được 40 năm nay rồi, truyền lại cho các cháu sau này để biết đan mẹt, đan sàng…Công đoạn đan mẹt thì bắt đầu từ việc mình lấy cây về, đốn ra rồi chẻ rồi đan, nếu lạt cứng quá thì dấp nước cho mềm hơn. Đan thành hình mẹt thì buộc rồi làm vòng là giai đoạn cuối, thành thành phẩm mang đi bán. Người nhanh thì mỗi ngày làm được 2 – 4 cái, không nhanh thì được 1 -2 cái. Sau khi làm xong thì đến phiên chợ mang đi bán hoặc bán giao ở  chợ xã hoặc chợ Quảng Uyên. Một tháng có người làm nhanh làm tốt thì được 3 – 4 triệu, như ông thì già rồi, làm hơi chậm thì tháng được 2 – 3 triệu thôi.

Một số sản phẩm tại làng nghề đan lát xóm Lũng Muông, xã Hoàng Hải, huyện Quảng Uyên

Xóm Lũng Muông có 93 hộ dân thì có hầu hết người dân, đặc biệt là nam giới biết đan lát. Tuy nhiên những người đan thường xuyên và bán ra thị trường thì khoảng 10 hộ. Những ngày nông nhàn, bà con trong thôn lại tụ họp với nhau vừa trò chuyện vừa tranh thủ cho ra những sản phẩm đan lát truyền thống. Trước đây, người dân đan lát chủ yếu phục vụ nhu cầu của gia đình, bắt đầu từ những năm 2010 đến nay, phong trào đan lát bắt đầu phát triển và trở thành hàng hóa.

Để bám trụ với nghề đan, người dân phải cần cù, khéo léo và “thổi hồn” vào cây để tạo ra những sản phẩm vừa chứa đựng giá trị văn hóa truyền thống vừa góp phần nâng cao thu nhập cho bà con. Nguyên liệu để làm ra một chiếc mẹt, sàng gồm có tre, cây vầu hoặc cây mai là nguyên liệu chính được sử dụng. Để có được những chiếc mẹt hoặc chiếc sàng đẹp phải trải qua nhiều công đoạn, đòi hỏi kinh nghiệm và sự khéo léo từ khâu tìm loại cây thích hợp. Đầu tiên phải chọn những cây thẳng, có màu xanh, không quá già hoặc quá non và thưa đốt để khi đan không bị gãy, dễ lên vòng. Cây mang về đốn khúc, chẻ nhỏ, vuốt chuốt trơn tru rồi đan thành hình mẹt sau đó gót vòng rồi lên vòng. Chiếc mẹt hoàn chỉnh, đạt chuẩn là phải cầm chắc chắn, các đoạn lạt chẻ đều và đan khít nhau.

Nghề đan lát được truyền qua nhiều thế hệ

Hiện nay, nhiều làng nghề truyền thống đang bị dần đi vào lãng quên. Tuy nhiên, nghề đan lát ở đây vẫn luôn được “truyền lửa” theo cách riêng mà người dân ở đây đã và đang làm. Điều đó không chỉ gìn giữ những giá trị truyền thống mà còn góp phần mở ra hướng phát triển kinh tế nâng cao thu nhập cho người dân. Các sản phẩm đan lát không chỉ được bán cho người dân trong và ngoài xã mà còn được thương lái ở các huyện khác đến thu mua. Được biết, nghề đan lát ở đây đã có từ rất lâu đời, các cụ lão niên kể lại từ ngày còn nhỏ đã thấy ông bà, cha mẹ tụ tập ngay lũy tre làng cặm cụi vót tre đan lát. Cứ như vậy, từ đời này sang đời khác, nghề đan lát truyền thống tại xóm Lũng Muông, xã Hoàng Hải đã gắn bó với đời sống người dân nơi đây. Theo ông Đàm Văn Thuyết - Chủ tịch UBND xã Hoàng Hải cho biết: Mặc dù sản phẩm đan lát của bà con làm ra đến đâu đều bán hết đến đó nhưng người dân chủ yếu đem bán tại các phiên chợ nên giá cả chưa ổn định. Thời gian tới, từ nguồn vốn hỗ trợ phát triển sản xuất của chương trình xây dựng nông thôn mới, cấp ủy chính quyền xã có kế hoạch thành lập Hợp tác xã đan lát để duy trì nghề đan lát truyền thống, giúp bà con yên tâm về đầu ra của sản phẩm. Bên cạnh đó, xã tiếp tục khuyến khích và động viên bà con mở rộng, phát triển hơn nữa nghề đan lát, giúp nâng cao thu nhập và tạo việc làm cho lao động địa phương, góp phần xây dựng nông thôn mới trên địa bàn xã./.

Phan Huế